Các hãng xe Trung Quốc lo ngại bài toán thay pin trên ô tô điện cũ

CarNewsChina chia sẻ quan điểm của ông Lý Thư Phúc rằng: Chi phí sửa chữa hoặc thay pin mới đắt đỏ có thể khiến nhiều xe điện cũ trở nên không còn hiệu quả về kinh tế để tiếp tục duy trì, cho dù vẫn còn chạy tốt. Cũng trong khuôn khổ hội nghị, William Li - CEO Nio William - đặt câu hỏi: Chuyện gì sẽ xảy ra khi xe chạy được 10 năm hoặc 200.000 km, nhưng vẫn còn 5-6 năm khả năng sử dụng. Bởi sự suy giảm dung lượng pin sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến khả năng vận hành và giá trị bán lại của xe.

Hiện tại, những vấn đề này chưa bùng phát trên quy mô lớn do thị trường xe điện Trung Quốc vẫn còn tương đối trẻ, song vẫn cần có giải pháp để giải quyết hiệu quả thách thức này.

Theo chính sách hỗ trợ xe năng lượng mới giai đoạn 2016-2020 mà Chính phủ Trung Quốc ban hành năm 2015, các nhà sản xuất phải bảo hành ít nhất 8 năm hoặc 120.000 km cho pin cũng như các bộ phận cốt lõi sau khi nhận trợ cấp từ ngân sách trung ương.

Đến ngày 1/7/2026, tiêu chuẩn quốc gia khuyến nghị chính thức có hiệu lực, quy định chi tiết về độ bền cũng như phương pháp thử nghiệm pin cho xe tải nhẹ và xe con. Theo đó, dung lượng khả dụng (SOCE) tối thiểu phải đạt 82% sau 5 năm hoặc 100.000 km; 75% sau 8 năm hoặc 160.000 km và 70% sau 10 năm hoặc 200.000 km. Với ô tô thuần điện có phạm vi hoạt động dưới 220 km/sạc, các mức tương ứng lần lượt là 80%, 72% và 67%. Đây là bộ chuẩn độ bền kỹ thuật mà không phải là quy định gia hạn bảo hành bắt buộc. Thậm chí, tiêu chuẩn mới cũng quy định độ lệch giữa dung lượng hiển thị trên màn hình xe và thực tế không vượt quá 5%.

Trong khi đó, hệ lụy giảm dung lượng pin đang tác động đến thị trường xe điện cũ. Trang Rest of World trích dẫn dữ liệu từ Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho biết: Khoảng 80% đại lý xe cũ tại Trung Quốc từ chối mua lại xe thuần điện đã sử dụng trên 5 năm. Lý do chủ yếu là lo ngại rủi ro chất lượng pin cũng như chi phí thay thế.

Dữ liệu từ Hiệp hội đại lý ôtô Trung Quốc cũng chỉ ra rằng: Một chiếc xe điện 3 năm tuổi chỉ còn khoảng 45% giá trị ban đầu, giảm mạnh so với mức 55% ghi nhận năm 2023. Kết quả phân tích của Tạp chí Auto Express dựa trên dữ liệu do Công ty dịch vụ thông tin xe cộ CDL cung cấp còn đưa ra con số giật mình hơn: Nhiều mẫu xe điện mất giá rất nhanh tại Anh khi chỉ còn chưa đến 30% giá trị ban đầu sau 3 năm sử dụng và đi khoảng 58.000 km.

Chưa hết, ông Lý Thư Phúc cũng băn khoăn về tính kinh tế của giải pháp tháo dỡ và tái chế các bộ pin xe điện hiện có thay vì thay mới toàn bộ. Theo Tờ Yicai, các kỹ sư tại trung tâm dịch vụ của CATL ở Thượng Hải cho biết: Chi phí thay trọn bộ pin đắt tiền khoảng 100.000 Nhân dân tệ (tương đương 385 triệu đồng). Trong khi đó, giải pháp sửa chữa tại trung tâm dao động trong khoảng 10-20 nghìn nhân dân tệ (tương đương 39-68 triệu đồng). Đây chỉ là mức giá tham khảo tại đại lý của CATL và cũng chỉ áp dụng cho pin của hãng này mà không phải khung giá chung của thị trường.

Nguyên nhân khiến chi phí sửa chữa pin xe điện cao và có độ chênh lệch lớn là do phụ thuộc rất lớn vào kết cấu. Chẳng hạn: thiết kế Cell-to-Pack (CTP) bỏ qua các module truyền thống để tối ưu khoảng trống. Song, kết cấu này khiến việc tháo dỡ và thay thế từng cell pin lẻ trở nên phức tạp hơn. Quá trình can thiệp kỹ thuật đặt ra yêu cầu trong việc xử lý nghiêm ngặt hệ thống làm mát, đường điện và lớp seal niêm phong để gây nguy cơ cháy nổ. Đồng thời, các cell pin mới thay thế cũng phải đáp ứng yêu cầu đồng bộ hoàn toàn về dung lượng, điện áp và điện trở với phần pin còn lại. Do đó, ở thời điểm hiện tại, chi phí sửa chữa pin có ở mức hợp lý hay không hoàn toàn phụ thuộc vào thiết kế bộ pin, mức độ hư hỏng và nguồn linh kiện thay thế phù hợp.